წარსულის პროექციები-ზაზა გაბუნიას მოთხრობაზე

დაწვრილებით…

ლიბერალურ-ლიტერატურული ტრენდები

ზოგჯერ რომ ვუკვირდები, ჩემი თავი უცხოპლანეტელი მგონია ხოლმე. საკუთარი პროფესიის საბოტაჟისკენ მიდრეკილებაა ეს თუ პიროვნული შეუთავსებლობა არსებულ რეალობასთან არ ვიცი, მაგრამ რასაც ახლა დავწერ ეჭვი მაქვს ჩვენი საზოგადოების ასე ვთქვათ ლიბერალურ თუ ფსევდოლიბერალურ თუ ულტრალიბერალურ ნაწილში დიდ აგრესიასა და ჩხუბს გამოიწვევს, მაგრამ რომ არ ვთქვა მეც მათ დავემსგავსები, გაბატონებული კლიშეების უპირობო მიღებაში რაც ჩემს პიროვნებაში არ ზის და შესაბამისად არასწორი იქნება.

Even my shadows like to read...

არავითარ შემთხვევაში პოლიტიკურ განცხადებას არ ვაკეთებ, უბრალოდ მე, როგორც რიგითი ლიტერატურათმცოდნე ვთვლი, რომ ლიტერატურას მეტი პასუხისმგებლობით უნდა მოეკიდონ ადამიანები. თუ თვლი, რომ ლიტერატურა იარაღია, მესიჯის გადასაცემად, მაშინ ისიც უნდა იცოდე, რომ ნებისმიერ იარაღს თავისი გამოყენების წესი აქვს და შესაბამის მოპყრობას საჭიროებს.

დაწვრილებით…

“ჰო და არა”

გუშინ “სტამბის წიგნებში” ლევან ბერძენიშვილის წიგნის “ჰო და არა” პრეზენტაცია გაიმართა. რასაკვირველია წიგნი ჯერ არ წამიკითხავს, მაგრამ თავად საღამო ძალიან საინტერესოდ წარიმართა. ეს ავტორის რიგით მესამე წიგნია, ლიტერატურის შესახებ. წლების განმავლობაში, გადაცემა “წიგნების” არქივში დაგროვებული მასალა ერთ წიგნად აიკინძა და ბატონი ლევანის თქმით კიდევ ბევრია მასალა, რომელსაც აუცილებლად გამოსცემს გარკვეული პერიოდულობით.

დაწვრილებით…

“დიდოსტატის მარჯვენა” საკრალური გმირებიდან ადამიანებამდე

ხეკორძულას წყალი მისვამს,

მცხეთა ისე ამიგია.

დამიჭირეს,მკლავი მომჭრეს,
რატომ კარგი აგიგია

ასე იწყება “დიდოსტატის, კონსტანტინეს მარჯვენა”. ქართული ლიტერატურის მასწავლებლებთან ბოდიში, მაგრამ ეს ერთადერთი წიგნია, რომელსაც ვერასოდეს შევიყვარებ, რაც უნდა დიდი იყოს მისი ადგილი ქართული ლიტერატურის ოქროს ფონდში.

Image result for კონსტანტინე გამსახურდია
დაწვრილებით

“ჯაყოს ხიზნები”

იმის თქმა, რომ ცოტას ვკითხულობ შეუძლებელია. ეს ერთ-ერთი ის წიგნია, რომელიც ყველაზე მძიმე აღმოჩნდა ჩემთვის. წიგნი თავიდან ბოლომდე ალეგორიულია, მაგრამ ერთ საიდუმლოს გაგიმხელთ. ლიტერატურაში, სიმბოლო უდრის ყველაფერს, მათ შორის, საკუთარ თავსაც.

Image result for ჯაყოს ხიზნები
განაგრძე!

პრემია “საბა”- ლიტერატურული ჩემპიონთა ლიგა

პრემია “საბა” 2003 წელს დაარსდა და დღემდე მთავარი ლიტერატურული პრემიაა საქართველოში. ხუმრობით ამ პრემიას ლიტერატურული ჩემპიონთა ლიგა შევარქვი. მართლა ჩემპიონთა ლიგასავით ვადევნებ ყოველწლიურად თვალს და წელს უკვე თქვენთან ერთად ვაპირებ ამის გაკეთებას. წლევანდელი პრემია “საბას” ამბებს აუცილებლად შემოგთავაზებთ ბლოგზე.

Image result for პრემია საბა
განაგრძე!

იმოგზაურო სადღაც, და ბოლოს მაინც სახლში მიხვიდე

ქართულ ლიტერატურაში ალბათ არ მოიძებნება მსგავსი წიგნი გურამ დოჩანაშვილის “სამოსელი პირველისა”. პირველივე ფურცლებიდან ჩანს, რომ ავტორზე ძალიან დიდი გავლენა აქვს სამხრეთ-ამერიკულ მაგიურ რეალიზმს. როდესაც “მაღალ სოფელში” დღესასწაულზე მთიდან სოფელში დაბრუნებული სოფლის მცხოვრებლები დინჯად მოაბიჯებენ, აუცილებლად გაგახსენდებათ მაკონდოს მცხუნვარე მზის ქვეშ შეკრებილი სოფლის მცხოვრებნი, რომლებიც შეჰყურებენ როგორ სვამს პადრე კაკაოს და ჰაერში იწევა….. ისევე, როგორც მაკონდოში, “მაღალ სოფელშიც” მდორედ მიედინება ცხოვრება და ამ მდორე დინებას მაგიით გაჟღენთილი ამბები მოაქვს.

Related image

 

მიუხედავად იმისა, რომ უნივერსიტეტში “სამოსელი” როგორც ტოტალიტარიზმის მოდელი ისე განვიხილეთ, ახლა სხვა თვალით მინდა შევხედო ამ წიგნს, მითუმეტეს, რომ ამის საშუალებას ნაწარმოები ნამდვილად იძლევა. არ ვიცი ბატონი გურამი კონკრეტულად იმაზე ფიქრობდა რასაც ახლა მე მოგიყვებით, თუ იმაზე რასაც ჩემი ლექტორი გვეუბნებოდა, მაგრამ ნამდვილი ლიტერატურა ყოველთვის ალმასივით მრავალწახნაგოვანია, ამის ნამდვილად მჯერა.

ვისაც ბიბლიური “უძღები შვილის დაბრუნება” წაგიკითხავთ, აუცილებლად ამოიცნობდით დომენიკოში იმ შვილს, რომელიც მამის მფარველობიდან გამოსული შეიცნობს სამყაროს და ბოლოს ისევ იქ ბრუნდება საიდანაც ერთ დროს უკანმოუხედავად წავიდა. ტექსტს თუ კარგად იცნობთ მითუმეტეს ადვილად გაიხსენებთ პირდაპირ გადმოტანილ დიალოგებს ბიბლიური მითიდან.

Image result for უძღები შვილი

 

სულ თავიდან რომ დავიწყოთ, დომენიკო ერთგვარი “ტაბულა რასაა” რომელსაც თავისი სოფლის გარდა არაფერი უნახავს და მისთვის ეს სოფელია მთელი სამყარო. თუ გავიხსენებთ მის ძმას, გვეგვეს, დომენიკოს აბსოლუტურ ანტიპოდს, ვფიქრობ მისი ფუნქცია ამ ნაწარმოებში სწორედ ის არის, რომ დომენიკოს უმანკოებას გაუსვას ხაზი. რა თქმა უნდა, დომენიკოც და გვეგვეც ცივილიზაციისგან შორს არიან, თუმცა გვეგვე მიწიერი ვნებებია დომენიკოში კი ნამდვილად არის რაღაც ღვთიური. გავიხსენოთ თვითონ ნაწარმოების სტრუქტურა: სოფლიდან წამოსვლის შემდეგ, დომენიკო ლამაზ ქალაქსა და კამორას მოინახულებს. ამ მოგზაურობისას ის როგორც “ცომი” ისე უნდა მოიზილოს და უნდა შედგეს პიროვნებად. კანუდოსიც არ უნდა დაგვავიწყდეს. ქალაქი რომელიც ხუთი დიდი კანუდოსელის მხრებზე დგას რა თქმა უნდა სამოთხეს გვაგონებს, მაგრამ როგორც მიწიერი კანონი ამბობს, არ შეიძლება იდეალური სამყარო არსებობდეს რეალურის შიგნით და რა თქმა უნდა კანუდოსი თავიდანვე განწირულია დასაღუპად.

ნაწარმოები საკმაოდ დიდია იმისთვის, რომ ერთ ბლოგპოსტში ჩავატიო მაგრამ შეგახსენებთ რამდენიმე მომენტს. მაგალითად მამას, რომელიც დომენიკოს მთელი მოგზაურობის განმავლობაში თავზე დაჰყურებს და თვით ღვთისგან დაწყევლილ კამორაშიც კი, დომენიკო ყოველთვის გრძნობს, რომ ვიღაცას ის უყვარს. მამა შეგვიძლია მამა ღმერთის სახედაც წარმოვიდგინოთ, რომელმაც ქრისტე დედამიწაზე გამოგზავნა და რა თქმა უნდა, რომ ქრისტესათვის არაფერი ადამიანური უცხო არ უნდა ყოფილიყო. შეგვიძლია ეს ამბავი განვიხილოთ როგორც “დაბადება” ქრისტეს მოგზაურობა დედამიწაზე და შემდეგ უკვე “აღდგომა” ან/ და ამაღლება (მამასთან დაბრუნება) ამ ჩემს თეორიას ერთადერთი და მე თუ მკითხავთ ძლიერი არგუმენტი აქვს. სანამ დომენიკო მამასთან დაბრუნდება, თუ გაიხსენებთ ის მწყემსად მიდის “აღმართზე” ბიბლიაში კი მწყემსი “დაბადებიდანვე” მოხსენიებული და თავად ქრისტეც, თავის თავს მწყემსს უწოდებს. ნაწარმოები საკმაოდ დიდია იმისთვის, რომ ერთ ბლოგპოსტში ჩავატიო მაგრამ შეგახსენებთ რამდენიმე მომენტს. მაგალითად მამას, რომელიც დომენიკოს მთელი მოგზაურობის განმავლობაში თავზე დაჰყურებს და თვით ღვთისგან დაწყევლილ კამორაშიც კი, დომენიკო ყოველთვის გრძნობს, რომ ვიღაცას ის უყვარს. მამა შეგვიძლია მამა ღმერთის სახედაც წარმოვიდგინოთ, რომელმაც ქრისტე დედამიწაზე გამოგზავნა და რა თქმა უნდა, რომ ქრისტესათვის არაფერი ადამიანური უცხო არ უნდა ყოფილიყო. შეგვიძლია ეს ამბავი განვიხილოთ როგორც “დაბადება” ქრისტეს მოგზაურობა დედამიწაზე და შემდეგ უკვე “აღდგომა” ან/ და ამაღლება (მამასთან დაბრუნება) ამ ჩემს თეორიას ერთადერთი და მე თუ მკითხავთ ძლიერი არგუმენტი აქვს. სანამ დომენიკო მამასთან დაბრუნდება, თუ გაიხსენებთ ის მწყემსად მიდის “აღმართზე” ბიბლიაში კი მწყემსი “დაბადებიდანვე” მოხსენიებული და თავად ქრისტეც, თავის თავს მწყემსს უწოდებს.
მე ვარ მწყემსი კეთილი და ვიცნი ჩემნი იგი, და მიციან ჩემთა მათ. (მათე: 10: 14) რა თქმა უნდა ამის მტკიცებას განსაკუთრებული ლიტერატურული კვლევა-ძიება სჭირდება, მაგრამ ვერსიის სახით არსებობის უფლება ნამდვილად აქვს.

მთლიანად ბიბლიურ სიუჟეტს რომ დავუბრუნდეთ, რა თქმა უნდა, რომ “უძღები შვილის” სიუჟეტი ზედმეტად თვალნათლივ ჩანს იმისთვის, რომ ეს არ შევიმჩნიოთ და რა თქმა უნდა, რომ დომენიკო ერთგვარად უძღები შვილია, მაგრამ აქვე უნდა გავითვალისწინოთ თუ რა აერთიანებთ დომენიკოს, იესოსა და “უძღებ შვილს”. სამივე პერსონაჟი მოგზაურობას ღვთიური უმანკოებიდან იწყებს და გრძელი მოგზაურობის შემდეგ, მამასთან ბრუნდება და აღარასოდეს იქნება ისეთი, როგორიც დასაწყისში იყო. დომენიკო შეიცნობს სამყაროს და ამით ის შეიცნობს საკუთარ თავს. გახსოვთ რა წერია აპოლონის ტაძრის კედელზე? “შეიცან თავი შენი” და დომენიკოს მოგზაურობა კი სხვა არაფერია, თუ არა საკუთარი თავის შეცნობა სამყაროს შეცნობის გზით. სახლში დაბრუნებული დომენიკო უკვე თავად გახდება “მწყემსი კეთილი” და დაიკავებს მამის ადგილს. იმისთვის, რომ მან მამის ადგილი დაიკავოს, უნდა შეიცნოს საკუთარი თავი და ადამიანი, რომ ღირსეული მწყემსი იყოს თავისი ხალხისთვის. სწორედ ეს იყო დომენიკოს საყვარელი თამაში, საიდანღაც სახლში დაბრუნება, ოღონდ, დომენიკომ არ იცოდა, რომ სახლიდან წასული უკან ისეთივე ვეღარასოდეს დაბრუნდებოდა, როგორიც მანამდე იყო.